فراتر از توزیع نهاده شکر؛ آموزش، مسیر تازه زنبورداری در استان مرکزی

در شرایطی که زنبورداری ایران بیش از هر زمان دیگری با محدودیت‌های اقلیمی، نوسانات بازار و کاهش صرفه اقتصادی تولید عسل روبه‌روست، برخی تشکل‌ها تلاش کرده‌اند نقش خود را از «تأمین‌کننده نهاده» به «توانمندساز حرفه‌ای» ارتقا دهند. اتحادیه زنبورداران استان مرکزی با نگاه  آینده‌نگر و مدیریتی مبتنی بر توسعه مهارت خانم امیری مدیرعامل این اتحادیه، برگزاری دوره تخصصی تولید ژل رویال توسط استاد «محمدرضا کوهی» محقق  برجسته و بنیانگذار آموزش تولید انبوه ژل رویال در ایران را در روزهای ۲۰ و ۲۱ دی ماه جاری در دستور کار قرار داده است؛ اقدامی که اگرچه در استانی با سهم نه‌چندان بالای تولید عسل انجام می‌شود، اما می‌تواند الگویی الهام‌بخش برای سایر استان‌ها باشد.

در همین راستا، تلویزیون اینترنتی کشاورزپلاس در گفت‌وگویی کوتاه و تلفنی با  خانم امیری، مدیرعامل اتحادیه زنبورداران استان مرکزی  تمرکز بر چرایی این تصمیم، دشواری‌های مسیر و اهمیت کار تیمی در تحقق چنین برنامه‌هایی، نظرات او را   جویا شده است:

*******************

 اجازه بدهید از نقطه آغاز شروع کنیم. چرا اتحادیه زنبورداران استان مرکزی به این جمع‌بندی رسید که برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی، فراتر از فعالیت‌های مرسوم مانند تأمین نهاده، به یک ضرورت تبدیل شده است؟

واقعیت این است که اگر زنبورداری را صرفاً به تولید عسل محدود کنیم، هم زنبوردار آسیب می‌بیند و هم آینده این حرفه با مخاطره مواجه می‌شود. تغییرات اقلیمی، نوسانات بازار و افزایش هزینه‌ها باعث شده اتکای صرف به عسل دیگر پاسخگوی معیشت زنبورداران نباشد. اتحادیه‌ها اگر بخواهند نقش واقعی خود را ایفا کنند، باید به سمت توانمندسازی اعضا حرکت کنند؛ آموزش، انتقال مهارت‌های نوین و معرفی مسیرهای جدید درآمدی مثل ژل رویال، دقیقاً در همین چارچوب تعریف می‌شود.

 یکی از نکات برجسته این دوره، حضور استاد کوهی است؛ چهره‌ای که به‌راحتی پذیرای هر دعوتی نمی‌شود. اقناع ایشان برای برگزاری این دوره تا چه اندازه دشوار بود؟

 بدون اغراق، این بخش از کار یکی از چالش‌های جدی ما بود. استاد کوهی به‌درستی حساسیت بالایی نسبت به کیفیت دوره‌ها و مخاطبان دارند و حاضر نیستند در هر برنامه‌ای صرفاً به‌نام آموزش حضور پیدا کنند. آنچه در نهایت اعتماد ایشان را جلب کرد، شفافیت هدف اتحادیه و جدیت ما در برگزاری یک دوره کاربردی و حرفه‌ای بود. البته این دوره به‌صورت کاملاً تیمی و با همکاری اتاق بازرگانی شهرستان اراک و  اداره جهاد کشاورزی شهرستان خمین برنامه‌ریزی شده و طی ۲ روز - ۲۰  و ۲۱ دی ماه جاری -  برگزار خواهد شد؛ موضوعی که نشان می‌دهد توسعه زنبورداری بدون هم‌افزایی میان نهادها عملاً امکان‌پذیر نیست. ما از ابتدا تأکید داشتیم که این آموزش صرفاً یک برنامه نمایشی نیست، بلکه قرار است به‌صورت عملی به زنبورداران کمک کند مسیر تازه‌ای در فعالیت حرفه‌ای خود باز کنند.

 برخی ممکن است بپرسند چرا استانی مانند مرکزی که جزو استان‌های برتر تولید عسل نیست، باید پیشگام چنین آموزش‌هایی شود؟

 دقیقاً به همین دلیل. وقتی یک استان در رتبه‌های بالای تولید عسل قرار ندارد، نباید منفعل بماند یا صرفاً به وضعیت موجود تن بدهد. نگاه ما این بود که به‌جای رقابت مستقیم در حجم تولید عسل، باید به‌دنبال خلق ظرفیت‌های جدید باشیم. ژل رویال یک محصول با ارزش افزوده بالاست و می‌تواند برای زنبورداران استان مرکزی یک مزیت نسبی تازه ایجاد کند. این تصمیم، حاصل یک نگاه آینده‌نگرانه و مبتنی بر واقعیت‌های اقتصادی زنبورداری امروز است.

 در این مسیر، نقش مدیریت اتحادیه را چگونه تعریف می‌کنید؟ آیا این رویکرد را می‌توان الگویی برای سایر اتحادیه‌های استانی دانست؟

 به باور من، اتحادیه کشاورزی فقط یک نهاد توزیع‌کننده نهاده نیست. اگر اتحادیه ای نتواند برای اعضای خود چشم‌انداز بسازد، عملاً کارکرد اصلی‌اش را از دست داده است. تلاش ما این بوده که نشان دهیم حتی با منابع محدود هم می‌توان با برنامه‌ریزی و جسارت، مسیرهای تازه‌ای باز کرد. اگر این دوره بتواند حتی برای بخشی از زنبورداران این استان منجر به تغییر الگوی فعالیت و افزایش درآمد شود، قطعاً می‌تواند به‌عنوان یک الگو برای سایر استان‌ها مطرح شود. در این مسیر، نقش رسانه‌های تخصصی نیز بسیار مهم است و ما از تلویزیون اینترنتی «کشاورزپلاس» بابت اطلاع‌رسانی حرفه‌ای، همراهی رسانه‌ای و پرداختن به این گفت‌وگو صمیمانه قدردانی می‌کنیم؛ چراکه بدون دیده‌شدن این تجربه‌ها، امکان تعمیم آن‌ها وجود نخواهد داشت.

 به‌عنوان پرسش پایانی، چه انتظاری از زنبورداران شرکت‌کننده در این دوره دارید؟

 انتظار ما این است که آموزش را به‌عنوان یک سرمایه‌گذاری ببینند، نه یک هزینه. ژل رویال نیازمند دقت، دانش و استمرار است و صرفاً با حضور در یک دوره محقق نمی‌شود. اما این دوره با استاد برجسته آن - محمدرضا کوهی، محقق و بنیانگذار صنعت ژل رویال در ایران - می‌تواند نقطه شروعی مهم باشد برای تغییر نگرش زنبورداران؛ تغییری که زنبورداری را در این استان از یک فعالیت سنتی و تک‌محصولی، به یک کسب‌وکار دانش‌بنیان و چندمحصولی تبدیل کند. اگر این نگاه در میان زنبورداران ما یا سایر نقاط کشور عزیزمان تقویت شود، آینده روشن‌تری در انتظار این حرفه خواهد بود.