انتصاب جدید در دفتر زنان روستایی و عشایر؛ تداوم مسیر یا بازتعریف مأموریت‌ها؟

با انتصاب ثریا قاسمی به‌عنوان مدیرکل دفتر توسعه فعالیت‌های کشاورزی زنان روستایی و عشایر، یکی از حساس‌ترین و اثرگذارترین دفاتر حوزه آموزش و ترویج کشاورزی وارد مرحله‌ای تازه شده است؛ مرحله‌ای که هم‌زمان با قدردانی رسمی از مریم طهماسبی، مدیرکل پیشین و خوشنام این دفتر، پرسش‌ها و چشم‌انتظاری‌هایی را در میان بخشی از بدنه کارشناسی و به‌ویژه زنان شاغل در این حوزه برانگیخته است. به ویژه که در سال جدید میلادی که به نام زن کشاورز نامگذاری شده، انتظارات از این دفتر فراتر از تمام ادوار گذشته است.

بر اساس حکم صادره از سوی ابوالفضل فرجی، معاون سازمان تات و رئیس مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی، توان‌افزایی زنان روستایی و عشایری، ارتقای دانش و مهارت، تقویت خودباوری، مشارکت‌جویی و بهبود امنیت و سلامت غذایی خانوار، محورهای اصلی مأموریت مدیرکل جدید عنوان شده است؛ مأموریت‌هایی که در سال‌های گذشته نیز در کانون فعالیت‌های این دفتر قرار داشته‌اند.

دفتر زنان؛ یک ساختار اجرایی یا یک نهاد هویتی؟

دفتر توسعه فعالیت‌های کشاورزی زنان روستایی و عشایر، برای بسیاری از زنان فعال در بدنه ترویج و آموزش، صرفاً یک واحد اداری نیست؛ بلکه نماد پیگیری مطالبات، دیده‌شدن نقش زنان و تداوم یک رویکرد اجتماعی–توسعه‌ای در کشاورزی ایران به‌شمار می‌رود. از همین رو، تغییر مدیریت در این دفتر، به‌طور طبیعی با حساسیت‌هایی همراه است.

برخی از زنان شاغل و همکاران این حوزه، این روزها نه از سر مخالفت با انتصاب جدید، بلکه با نوعی چشم‌انتظاری توأم با نگرانی می‌پرسند:

• آیا مسیر ترسیم‌شده در سال‌های گذشته تداوم خواهد یافت یا بازتعریف می‌شود؟

• جایگاه نگاه اجتماعی و جنسیتی به توسعه کشاورزی در دوره جدید چگونه خواهد بود؟

• آیا تجربه زیسته زنان روستایی همچنان در سیاست‌گذاری‌ها شنیده می‌شود؟

• و مهم‌تر از همه، آیا دفتر زنان همچنان نقش «پیشران اجتماعی» خود را حفظ خواهد کرد؟

انتصاب یک پژوهشگر به رأس یک دفتر اجتماعی

ثریا قاسمی، با پیشینه‌ای دانشگاهی و پژوهشی در حوزه زراعت و به‌زراعی و سابقه فعالیت در مؤسسات تحقیقاتی سازمان تات، چهره‌ای شناخته‌شده در فضای علمی کشاورزی است. این انتصاب از یک منظر می‌تواند نشانه‌ای از پیوند بیشتر دانش فنی با برنامه‌های توان‌افزایی زنان تلقی شود؛ اما هم‌زمان این پرسش را نیز به‌دنبال دارد که چگونه رویکرد پژوهش‌محور با الزامات اجتماعی، فرهنگی و مشارکتی این دفتر هم‌راستا خواهد شد؟

پرسشی که مطرح می‌شود، نه درباره توانمندی فردی مدیرکل جدید، بلکه درباره مدل حکمرانی دفتر زنان در دوره پیشِ روست:

• آیا تجربه‌های میدانی و شبکه‌های شکل‌گرفته در دوره قبل حفظ و تقویت می‌شوند؟

• نسبت میان «توسعه فناورانه» و «توسعه اجتماعی» چگونه تنظیم خواهد شد؟

• نقش زنان بدنه کارشناسی و ترویجی در تصمیم‌سازی‌ها چه خواهد بود؟

قدردانی از گذشته، انتظار برای آینده

در مراسم معارفه، از تلاش‌ها و اقدامات مریم طهماسبی قدردانی شد؛ اقدامی که از منظر رسمی، نشانه احترام به مسیر طی‌شده است. با این حال، در سطح غیررسمی و کارشناسی، این پرسش باقی است که آیا این قدردانی به معنای تداوم سیاست‌ها نیز هست یا صرفاً پایان یک دوره مدیریتی تلقی می‌شود؟

آنچه امروز در میان برخی زنان این حوزه شنیده می‌شود، نه موضع‌گیری له یا علیه افراد، بلکه درخواست شفافیت، گفت‌وگو و اطمینان‌بخشی درباره آینده این دفتر است؛ دفتری که نقش آن، مستقیماً با معیشت، هویت و مشارکت زنان روستایی و عشایری گره خورده است.

 نقطه شروع فصلی تازه در دفتر توسعه فعالیت‌های کشاورزی زنان روستایی و عشایر

انتصاب ثریا قاسمی را می‌توان نقطه شروع فصلی تازه در دفتر توسعه فعالیت‌های کشاورزی زنان روستایی و عشایر دانست؛ فصلی که موفقیت آن، بیش از هر چیز، به چگونگی پاسخ به این نگرانی‌ها، حفظ سرمایه اجتماعی شکل‌گرفته و ایجاد پیوند میان دانش علمی و واقعیت‌های اجتماعی روستا وابسته است.

پرسش‌ها همچنان مطرح‌اند و پاسخ به آن‌ها، نه در احکام اداری، بلکه در عملکرد ماه‌ها و سال‌های آینده این دفتر روشن خواهد شد.

کشاورزپلاس باز هم در ادامه  به بررسی  زوایای مهمی که این دفتر مهم و حساس باید در  سال  میلادی موسوم به «زن کشاورز»  به آن بپردازد،  خواهد پرداخت.