سمپاشی در گرمای شدید؛ چه باید کرد و چه نباید کرد؟
راهنمای آموزشی کشاورزپلاس برای مبارزه مؤثر با آفات در شرایط دمایی فعلی کشور
این روزها بخش بزرگی از ایران با موج گرمای شدید، تابش مستقیم خورشید و وزش بادهای گرم مواجه است. در چنین شرایطی، بسیاری از کشاورزان برای کنترل آفات و بیماریهای نباتی اقدام به سمپاشی میکنند؛ اما واقعیت این است که سمپاشی در گرمای بالا اگر بهدرستی انجام نشود، نهتنها اثر مطلوبی ندارد، بلکه میتواند به گیاه، محصول، محیطزیست و حتی سلامت خود کشاورز آسیب بزند.
چرا گرما اثر سمپاشی را کاهش میدهد؟
در دماهای بالا (بیش از ۳۰ تا ۳۵ درجه سانتیگراد):
قطرات سم سریع تبخیر میشوند.
جذب سم توسط برگها نامتعادل میشود.
خطر گیاهسوزی افزایش مییابد.
آفات ممکن است در ساعات گرم به بخشهای پنهان گیاه بروند و تماس با سم کاهش یابد.
باد گرم باعث رانش قطرات (Drift) و هدررفت سم میشود.
مهمترین بایدهای سمپاشی در شرایط گرمایی
بایدهای سمپاشی در هوای گرم
زمان مناسب را انتخاب کنید: بهترین زمان سمپاشی صبح زود (۵ تا ۹) و عصر پس از کاهش دما (۱۸ تا ۲۱) است.
دمای هوا را قبل از سمپاشی بررسی کنید: اگر دما بالاتر از ۳۲ تا ۳۵ درجه است، سمپاشی را به زمان خنکتر موکول کنید.
رطوبت نسبی را در نظر بگیرید: رطوبت بالاتر از ۴۰ درصد به ماندگاری قطرات کمک میکند.
از آب تمیز و خنک استفاده کنید: آب بسیار گرم مخزن میتواند پایداری برخی سموم را کاهش دهد.
کالیبراسیون سمپاش را انجام دهید: فشار مناسب، نازل سالم و یکنواختی پاشش، شرط اصلی موفقیت مبارزه است.
برگها را کامل ولی نه غرقاب پوشش دهید: هدف، پوشش یکنواخت سطح برگ است نه چکه کردن سم از برگها.
نبایدهای بسیار مهم
نبایدهای خطرناک در گرمای تابستان
هرگز در اوج گرما سمپاشی نکنید: ساعت ۱۱ تا ۱۷ خطرناکترین بازه است.
سموم را خودسرانه مخلوط نکنید: ترکیب چند سم در گرما میتواند خطر سوختگی برگ و میوه را چند برابر کند.
از افزایش دُز برای جبران گرما خودداری کنید: غلظت بیشتر به معنی اثر بهتر نیست و ممکن است باعث باقیمانده غیرمجاز سم شود.
در باد شدید سمپاشی نکنید: اگر سرعت باد بیش از ۱۵ کیلومتر در ساعت است، عملیات را متوقف کنید.
روی گیاه تشنه یا تنشدیده سم نزنید: گیاهی که در اثر کمآبی پژمرده است، نسبت به سم حساستر میشود.
نکات فنی برای مزارع و باغها
مزارع گندم، ذرت، سویا و پنبه
از نازلهای ضد رانش (Low Drift) استفاده شود.
ارتفاع بوم سمپاش حدود ۴۰ تا ۵۰ سانتیمتر از سطح محصول باشد.
فشار بیش از حد، قطرات را ریز و مستعد تبخیر میکند.
باغهای میوه (پسته، مرکبات، سیب، خرما)
سمپاشی روی سایهانداز درخت مؤثرتر از پاشش روی برگهای داغ است.در خرما و پسته، آفتابسوختگی میوه در صورت مصرف برخی روغنها و سموم در گرما تشدید میشود.فاصله بین آبیاری و سمپاشی رعایت شود؛ بهتر است گیاه ۱۲ تا ۲۴ ساعت قبل دچار تنش آبی نباشد.
مبارزه با آفات در گرما؛ فقط سمپاشی کافی نیست
کارشناسان حفظ نباتات تأکید میکنند که در شرایط فعلی باید از مدیریت تلفیقی آفات (IPM) استفاده شود.
|
روش |
فایده در گرما |
|---|---|
|
تلههای زرد و فرمونی |
پایش جمعیت آفات بدون مصرف سم |
|
حذف بقایای آلوده |
کاهش منبع تکثیر آفت |
|
تنظیم آبیاری |
کاهش تنش گیاه و افزایش مقاومت |
|
رهاسازی دشمنان طبیعی |
کاهش نیاز به سمپاشی مکرر |
علائم گیاهسوزی پس از سمپاشی
اگر پس از ۲۴ تا ۷۲ ساعت این علائم دیده شد، احتمال آسیب ناشی از سم و گرما وجود دارد:
لکههای قهوهای یا سوخته روی برگ
پیچیدگی و جمع شدن برگها
زردی ناگهانی
ریزش گل یا میوه
توقف رشد سرشاخهها
در این حالت، از تکرار سمپاشی خودداری کرده و با کارشناس حفظ نباتات منطقه مشورت شود.
ایمنی کشاورز؛ موضوعی که نباید فراموش شود
گرمای شدید خطر مسمومیت را افزایش میدهد، زیرا بدن همزمان با حرارت و بخارات سم درگیر است.
حداقل تجهیزات ضروری:
ماسک مناسب سموم
دستکش مقاوم شیمیایی
عینک یا شیلد
لباس آستینبلند
کلاه لبهدار
آب آشامیدنی کافی
هر ۳۰ تا ۴۵ دقیقه، چند دقیقه در سایه استراحت کنید.
جمعبندی کشاورزپلاس
در شرایط گرمایی حاکم بر کشور، بهترین سمپاشی لزوماً بیشترین سم نیست، بلکه دقیقترین زمان و صحیحترین روش است. کشاورزانی که سمپاشی را در ساعات خنک، با نازل مناسب، دُز توصیهشده و بر اساس پایش واقعی آفات انجام میدهند، معمولاً هم کنترل بهتری دارند، هم هزینه کمتری پرداخت میکنند و هم محصول سالمتری برداشت میکنند.
سه توصیه طلایی امروز
سه توصیه طلایی امروز کشاورزپلاس
صبح زود یا عصر سمپاشی کنید.
در دمای بالای ۳۵ درجه عملیات را متوقف کنید.
قبل از هر سمپاشی، آفت را پایش و دُز برچسب را دقیق رعایت کنید.
این سه اصل ساده میتواند تفاوت بین یک مبارزه موفق و خسارت به محصول را رقم بزند.
دیدگاه تان را بنویسید