در روزگاری که «امنیت غذایی»، «حاکمیت غذایی» و «برندسازی ملی» به کلیدواژههای سیاستگذاری کشاورزی در جهان تبدیل شدهاند، گفتوگوی تازه با فرانچسکو لولوبریجیدا - Francesco Lollobrigida ـ وزیر کشاورزی، حاکمیت غذایی و جنگلداری ایتالیا ـ تصویری روشن از چگونگی پیوند زدن «هویت ملی» با «اقتصاد صادراتمحور» ارائه میدهد؛ الگویی که برای مدیران ارشد دولتی، نمایندگان مجلس، تشکلهای تخصصی و خبرنگاران حوزه کشاورزی در ایران، خواندنی و قابل تأمل است.
این مصاحبه که در حاشیه نمایشگاه بینالمللی Fruit Logistica در برلین و توسط خانم لوسیا اودیِرنا، - Lucia Odierna - روزنامهنگار دانش آموخته جامعهشناسی و دانشجوی ارتباطات عمومی، شرکتی و تبلیغاتی در دانشگاه «سالرنو» انجام شده، صرفاً یک گفتوگوی تشریفاتی درباره میوه و سبزیجات نیست؛ بلکه روایت یک راهبرد ملی است: چگونه میتوان بخش باغبانی را از یک «زیربخش تولیدی» به «پیشران دیپلماسی غذایی و قدرت نرم» ارتقا داد؟ چگونه میتوان صادرات را نه بر پایه رقابت قیمتی، بلکه بر محور کیفیت گواهیشده، نشانهای جغرافیایی و روایتسازی فرهنگی سامان داد؟
وزیر کشاورزی ایتالیا در این گفتوگو، از ۱۲۸ نشان مبدأ ثبتشده، از بازار هدف آلمان، از عبور از رقبای بزرگی چون چین و آمریکا در صادرات سیب، و از نقش نمایشگاههای تخصصی در تنظیم رابطه دولت و بخش خصوصی سخن میگوید؛ اما آنچه بیش از اعداد و آمار اهمیت دارد، «چارچوب فکری» حاکم بر این رویکرد است: دفاع از تولیدکننده داخلی همزمان با حضور فعال در بازار جهانی، صیانت از استانداردها در برابر رقابت ناعادلانه، و تبدیل آشپزی ملی به سکوی پرتاب محصولات کشاورزی.
برای مخاطب ایرانی، این گفتوگو فرصتی است برای بازاندیشی در چند پرسش بنیادین:
- آیا ما توانستهایم از ظرفیت تنوع اقلیمی و میراث غذایی خود، روایتی منسجم برای بازارهای جهانی بسازیم؟
- نسبت میان سیاستگذاری کشاورزی و برند ملی «ایران» در ذهن مصرفکننده خارجی چگونه تعریف شده است؟
- و نقش رسانههای تخصصی در تبدیل یک محصول خام به «داستانی قابل صادرات» چیست؟
«کشاورزپلاس» با انتشار ترجمه کامل این مصاحبه، تلاش دارد فراتر از بازنشر یک گفتوگو، بستری برای گفتوگوی داخلی درباره آینده باغبانی و صادرات کشاورزی ایران فراهم کند؛ گفتوگویی که در آن دولت، مجلس، تشکلها و رسانهها، هر یک سهمی در ساختن «روایت ملیِ محصول ایرانی» داشته باشند.
آنچه در ادامه به عنوان ماحصل این گفتگو میخوانید، فقط تجربه ایتالیا نیست؛ آینهای است برای سنجش مسیر خودمان در ایران.
نقش بخش میوه و سبزیجات در این میراث غذایی چیست؟
بخش میوه و سبزیجات ستون فقرات نظام کشاورزی-غذایی ملی را تشکیل میدهد و نهتنها یکی از ارکان اصلی آشپزی ایتالیایی است که بهعنوان میراث ناملموس یونسکو - UNESCO - به رسمیت شناخته شده، بلکه تجلی هویت و سنت سرزمینهای ایتالیا نیز محسوب میشود. فراتر از ارزش تغذیهای غیرقابل انکار و فواید آن برای سلامت، میوه و سبزیجات الگوی پایداری و فصلیبودنی را نمایندگی میکنند که ریتم فرهنگ غذایی ما را تعریف میکند. امروز، به لطف تلاش سرآشپزان ما، میوه و سبزی با بهرهگیری از تکنیکهای پیشرفته بازتفسیر میشوند و پایه غذاهای پیچیدهای هستند که خلاقیت و حافظه تاریخی را در هم میآمیزند.
در یک بستر بینالمللی مانند نمایشگاه Fruit Logistica در برلین آلمان، ایتالیا چه چشماندازی را از طریق محصولات میوه و سبزی خود منتقل میکند؟
راهبرد ما بر آن است که ایتالیا را نهفقط بهعنوان تولیدکننده، بلکه بهعنوان مرجع ارزشی در بخش میوه و سبزی معرفی کند. ایتالیا نخستین تولیدکننده اروپایی سیب، انگور، کیوی و فندق است. صادرات یک محصول بهمعنای صادرات بخشی از سبک زندگی و فرهنگ ماست. در بستری بینالمللی مانند نمایشگاه Fruit Logistica در برلین، ایتالیا پیامی از رهبری را منتقل میکند که بر پیوند جداییناپذیر میان قدرت تجاری و کیفیت گواهیشده استوار است. هدف، ارزشگذاری الگویی کشاورزی است که بر کاهش قیمتها تکیه ندارد، بلکه بر برتری ملت ما تأکید دارد.
در سطح بازار، اروپا همچنان کانون راهبردی باقی میماند و آلمان جایگاه نخست را بهعنوان بازار مطلق حفظ کرده است: ایتالیا به این کشور حدود یک میلیون تُن محصول، به ارزش ۱.۷۵ میلیارد یورو (معادل ۳۰ درصد کل صادرات این بخش) صادر میکند و پس از آن فرانسه و اسپانیا قرار دارند. افق جهانی همچنین به بازارهای باارزش خارج از اتحادیه اروپا مانند سوئیس، ایالات متحده آمریکا و کانادا گسترش مییابد.
این موفقیت اقتصادی بر پایه یک برتری کیفی منحصربهفرد استوار است: کشور ما دارای ۱۲۸ نشان جغرافیایی ثبتشده (DOP و IGP) از مجموع ۴۳۳ مورد در اروپا است؛ میراثی سرزمینی که ارزشی معادل ۳۹۲ میلیون یورو در سطح تولید ایجاد میکند. بنابراین پیام نهایی روشن است: میوه و سبزی ایتالیایی تضمینکننده ایمنی و تنوع زیستی است و میتواند استحکام اعداد را با دفاع از حاکمیت غذایی و هویت «ساخت ایتالیا» در هم آمیزد.
بسیاری از ممتازترین نمونههای سنت غذایی ایتالیا، میوه و سبزیجات را بهعنوان عنصر اصلی در خود دارند. روایت این منشأ کشاورزی در خارج از کشور تا چه اندازه اهمیت دارد؟
هیچ جلوهای از آشپزی ایتالیایی وجود ندارد که با کیفیت محصولات ما ــ که ریشهای عمیق در سرزمین دارند ــ شکوه نیابد. در سادگی آنها، جوهره هویت فرهنگی ما و توانایی منحصربهفرد ایتالیایی در تبدیل ماده خام به تجربهای بیزمان نهفته است. بنابراین برای ما اساسی است که این ارزش را به بازارهای بین المللی منتقل کنیم تا محصول ایتالیایی بهعنوان کالایی بینام و غیرمتمایز تلقی نشود، بلکه بهعنوان تجربهای اصیل از کیفیت شناخته شود. ترویج پیوند میان زمین و سفره در آنسوی مرزها بهمعنای تحکیم اعتبار «ساخت ایتالیا» است و به همگان امکان میدهد میوه و سبزی ایتالیایی را بهعنوان بخشی جایگزینناپذیر از تاریخ و فرهنگ ما بشناسند.
رویدادهایی مانند Fruit Logistica تا چه اندازه برای تقویت گفتوگو میان تولیدکنندگان، توزیعکنندگان و نهادها راهبردی هستند؟
خیلی زیاد. نمایشگاه جایی است که نهادهای مختلف میتوانند مستقیماً با کارآفرینان ایتالیایی و خارج از این کشور دیدار کنند و ببینند بخش کشاورزی به کدام سو میرود: چه فرصتهایی ممکن است وجود داشته باشد و چه چالشهایی در کمین آن است. این گفتوگوی مستقیم به شرکتها و دولت اجازه میدهد مداخلات خود را دقیقتر تنظیم کنند؛ از سیاستهای لجستیکی گرفته تا کنترلها علیه رقابت ناعادلانه. چنین نمایشگاههایی امکان بازترکیب زنجیره تأمین را فراهم میکنند و تولیدکنندگان، کنسرسیومها و توزیعکنندگان را زیر یک نشان واحد گرد هم میآورند: برتری ایتالیایی.
پیامی که ایتالیا در برلین به فعالان بینالمللی بخش میوه و سبزیجات منتقل میکند چیست؟
کلیدواژه این است که تضمین کنیم کشاورزی ما همچنان «ملکه اروپا» باقی بماند و آشپزی ایتالیایی را ترویج کنیم. بهعنوان وزیر کشاورزی ایتالیا، در برلین آلمان پیام عملگرایی را با خود میبرم. ایتالیا خود را بهعنوان الگویی مرجع تثبیت میکند که میتواند پیشتازی در بازارهای بینالمللی را با توجه عمیق به کیفیت در هم آمیزد. دادهها استحکام این بخش را تأیید میکنند؛ کافی است به کارزار اخیر سیب اشاره کنیم که در آن با پشت سر گذاشتن کشورهایی مانند چین و ایالات متحده آمریکا، به نخستین صادرکننده جهانی تبدیل شدیم؛ با ارزشی معادل ۱.۲ میلیارد یورو و حجمی بیش از یک میلیون تُن.
در ایتالیا، میوه و سبزیجات ۲۰ درصد از هزینه خانوارهای این کشور را تشکیل میدهند. این نشانهای است که تأیید میکند شهروندان ایتالیایی خواهان محصولات سالم و پیوندخورده با سرزمین خود هستند. از این رو میخواهیم از ۱۲۸ نشان مبدأ خود با کنترلهای سختگیرانه علیه تقلب و رویههای ناعادلانه در بازار دفاع کنیم. هر کس به ایتالیا صادرات انجام میدهد باید همان استانداردهای ایمنی و کار کشور ما را رعایت کند که ما با جدیت بر کشاورزان خودمان اعمال میکنیم.
اگر بخواهید ارزش میوه و سبزی ایتالیایی برای آشپزی ما را در یک واژه خلاصه کنید، کدام واژه را انتخاب میکنید و چرا؟
هویت. از ممتازترین تولیدات گواهیشده گرفته تا محصولات شهرهای کوچک، میوه و سبزی روایتگر آن چیزی هستند که ما هستیم و تاریخ ما را بازگو میکنند. میوه و سبزی قلب آشپزی ماست و آن پیوند ناگسستنی میان سرزمین و سفره را نمایندگی میکند که جهان به آن غبطه میخورد و آن را بهعنوان میراث بشریت به رسمیت شناخته است. دفاع از این بخش، بهمعنای دفاع از حاکمیت غذایی ما و کار کشاورزانمان است؛ کسانی که هر روز سادگی زمین را به میراثی فرهنگی و یگانه تبدیل میکنند. بردن این ارزش به خارج از کشور، همانگونه که در برلین انجام میدهیم، صرفاً فروش یک محصول نیست، بلکه بهاشتراکگذاری و شناساندن روح اصیل ایتالیاست.
گزارش خبری مرتبط با این رویداد در کشاورزپلاس:
- برگزاری موفق Fruit Logistica 2026 در برلین؛ بزرگترین گردهمایی جهانی صنعت میوه و سبزی تازه- لینک اینجا
دیدگاه تان را بنویسید