صنعت لبنیات، یک ارکستر است، نه تک‌نواز..!/ گامهای بلند پگاه در تولید سپرهای سلامتی برای نوزادان و سالمندان

تلویزیون اینترنتی کشاورزپلاس - علیرضا صفاخو: 

روایت یک نشست خبری، وقتی به صنعت غذا و سفره مردم گره می‌خورد، فقط بازتاب چند عدد و برنامه نیست؛ شبیه باز کردن درِ یک کارخانه در برابر افکار عمومی است؛ جایی که خط تولید، بازار سرمایه، دامدار، کارگر خط بسته‌بندی، پژوهشگر آزمایشگاه و سهامدار خرد، همگی در یک زنجیره تنفس می‌کنند. در نشست خبری مدیران شرکت صنایع شیر ایران (پگاه)، تصویری چندلایه از همین زنجیره ترسیم شد؛ تصویری که از خودکفایی در شیرخشک نوزاد شروع شد و تا صادرات، امنیت غذایی، قیمت تمام‌شده و الگوی مصرف ادامه یافت — موضوعاتی که نه فقط برای یک برند، بلکه برای کل اکوسیستم لبنی کشور اهمیت دارد.

در این گزارش روایی – تحلیلی به روایت خبرنگار کشاورزپلاس از نشست خبری، سخنان مدیران این مجموعه با سابقه 71 ساله در اقتصاد غذای ایران را با رویکردی متوازن نسبت به حقوق تولیدکنندگان شیر خام، فعالان صنعت لبنی، کارگران، کارشناسان و نیز سهامداران — حتی در برندهای رقیب — مرور می‌کنیم.

از آب‌پنیر تا امنیت ملی؛ وقتی فناوری، سپر سفره کودک می‌شود

عبدالامیر باروتکوب، مدیرعامل صنایع شیر ایران - پگاه، نقطه شروع روایت را از جایی برداشت که کمتر در خبرهای عمومی دیده می‌شود: اجزای شیرخشک نوزاد. او این حوزه را نه یک خط تولید معمولی، بلکه «قلمرو پدافند غیرعامل غذایی» توصیف کرد. افزایش ظرفیت تولید اجزای شیرخشک از ۱۲۰ به ۳۵۰ تن و حرکت به سمت داخلی‌سازی ترکیبات کلیدی، نشانه‌ای از تلاش برای کوتاه کردن دست ریسک‌های بیرونی از خوراک  نوزاد  است.

در این چارچوب، سرمایه‌گذاری روی تجهیزات پیشرفته، همکاری با شرکت‌های دانش‌بنیان و ساخت هزاران قطعه وارداتی در داخل، بیشتر شبیه تعویض موتور یک کشتی در حال حرکت است؛ اقدامی پرهزینه و پیچیده، اما حیاتی. این مسیر، اگرچه برای پگاه یک مزیت رقابتی محسوب می‌شود، اما در سطح ملی می‌تواند به نفع همه بازیگران صنعت لبنی باشد؛ چون توسعه فناوری بومی، هزینه و وابستگی کل زنجیره را کاهش می‌دهد.

در کنار آن، عرضه اقلام کالابرگی با قیمت حداقل ۱۰ درصد پایین‌تر از نرخ مصوب، تلاشی برای نگه داشتن لبنیات روی سفره دهک‌های پایین توصیف شد — تصمیمی که فشار آن تنها با افزایش بهره‌وری و کنترل ضایعات قابل جبران است؛ موضوعی که مستقیماً به مدیریت صنعتی و حقوق سهامداران گره می‌خورد.

مدیرعامل صنایع شیر ایران افزود: تلاش ما آن است که آحاد جامعه لبنیات را از سفره‌شان حذف نکنند و حدود ۴۰ درصد از توزیع شیر مدارس در کل کشور توسط مجموعه پگاه خدمت‌رسانی می‌شود.

باروتکوب با اشاره به حضور ۹ شرکت از مجموعه صنایع شیر ایران در بازار بورس و فرابورس تصریح کرد: ۵ شرکت دیگر از مجموعه صنایع شیر نیز پذیرفته شده و در آستانه ورود به بازار سرمایه هستند برنامه صنایع شیر ایران این است که تمامی شرکت‌های تولیدی تا پایان سال وارد بازار سرمایه شوند.

پیگیری تامین نیازهای متناسب با سیستم گوارش  ۱۰ میلیون سالمند کشور

محمد نریمانی راد، رئیس هیأت‌مدیره صنایع شیر ایران - پگاه - با تأکید بر رویکرد اجتماعی پگاه گفت: اولویت ما این است که تلاش کنیم تمام اقشار درآمدی از محصولات پگاه برخوردار شوند. اقشار ضعیف جامعه با تأمین شیر و محصولات لبنی می‌توانند سلامت بیشتری داشته باشند. پگاه به عنوان نخستین و بزرگ‌ترین مجموعه صنایع لبنی کشور، برای تأمین کالاهای حمایتی اعلام آمادگی کرده است و تأمین مایحتاج اقشار پایین جامعه ادامه خواهد داشت.

وی دومین اولویت شرکت را تأمین شیر خشک نوزاد دانست تا کشور به طور کامل از واردات این محصول استراتژیک بی‌نیاز شود. نریمانی‌راد با اشاره به نیازهای خاص ۱۰ میلیون سالمند کشور، تأمین غذاهای متناسب با سیستم گوارش این قشر را نیز از جمله نقاط پیشرو این صنعت برشمرد.

نقشه صادرات؛ از ۲۳ پرچم تا هدف ۴۰ مقصد

غلامرضا زینلی، معاون اقتصادی و سرمایه‌گذاری شرکت صنایع شیر ایران- پگاه، صادرات را به نقشه‌ای در حال گسترش تشبیه کرد: حضور در ۲۳ کشور و هدف‌گذاری برای رسیدن به ۴۰ مقصد و دو برابر شدن ارزش صادرات. اما هم‌زمان هشدار داد که «مرزهای استاندارد» از مرزهای جغرافیا سخت‌ترند.

تفاوت استانداردها، مقررات بهداشتی و سلیقه بازارها، نشان می‌دهد صادرات لبنیات بیشتر شبیه عبور از هزارتوی مقررات است تا صرفاً ارسال کالا. این واقعیت، اهمیت سرمایه‌گذاری مشترک کل صنعت روی کیفیت، ردیابی‌پذیری و استانداردسازی را برجسته می‌کند — منافعی که فقط به یک برند محدود نمی‌ماند.

حلقه گمشده یا حلقه طلایی؟ نبرد بر سر مواد اولیه

حسین دماوندی‌نژاد، معاون بازاریابی و هماهنگی توزیع صنایع شیر ایران - پگاه، که از مدیران عملیاتی و قاطع در معاونت امور دام وزارت جهادکشاورزی بود و به شکل غیرمنتظره‌ای ترجیح داد تا زودتر از موعدی که می‌توانست ادامه فعالیت در وزارتخانه را ادامه دهد، آن سمت را رها کند، به نقطه حساسی از اقتصاد لبنیات اشاره کرد: مواد اولیه و نهاده‌های دامی. ایجاد 5  شرکت کشت و صنعت و هدف‌گذاری برای تأمین تا ۳۰ درصد نیاز از منابع داخلی، تلاشی برای کوتاه‌تر کردن زنجیره تأمین است.

اما به دلیل واقعیت اقلیم خشک و وابستگی جهانی ایران به نهاده‌ها، او یادآور شد که خودکفایی کامل در این بخش، برای بیشتر کشورها یک رؤیاست( اگرچه خود دماوندی نژاد عینا این تعبیر را به کار نبرد و . این بخش از سخنان، برای دامداران و تأمین‌کنندگان خوراک دام پیام مهمی دارد: صنعت لبنی بدون پایداری در حلقه‌های بالادست، روی زمین سست حرکت می‌کند. هر سیاست قیمتی یا حمایتی، باید توازن بین کارخانه و دامداری را حفظ کند؛ وگرنه فشار از یک حلقه به حلقه دیگر منتقل می‌شود.

کیفیت؛ خط قرمز یا خط دفاع؟

«محمدعلی کارگر مطلق»،  معاون تحقیق و توسعه و هماهنگی تولید صنایع شیر ایران- پگاه، کیفیت شیر خام را «خط قرمز» نامید و از نظام چندلایه آزمایشگاهی و شاخص‌های داخلی فراتر از استاندارد ملی سخن گفت. او در پاسخ به پرسش - به گفته خودش دقیق، قاطع و کلیدی تلویزیون کشاورزپلاس - نظرش را  قاطع و با هیجانی فراتر از تمام پاسخ‌های قبلی مطرح کرد: «تخفیف‌های حمایتی قرار نیست از طریق قربانی کردن کیفیت یا جیب سهامداران شرکت صنایع شیر ایران پرداخت شود، بلکه از محل افزایش بهره‌وری و کاهش ضایعات جبران شده و می‌شود.» - توضیح تکمیلی پاسخ های او به پرسش‌های کشاورزپلاس در ویدیوی زیر:

اگر این گفته « محمدعلی کارگر مطلق» با داده‌های قابل ارزیابی عمومی همراه شود، می‌تواند به یک الگوی پاسخ‌گویی صنعتی تبدیل شود. برای کارگران و کارشناسان فنی، بهره‌وری بالا معمولاً به معنای فشار کاری بیشتر است؛ بنابراین حفظ تعادل بین بهره‌وری و ایمنی و حقوق نیروی کار، شرط پایداری این مدل است.

سرمایه‌گذاری در انرژی‌های پاک، بازیافت آب و تولید داخلی مواد بسته‌بندی خاص نیز نشان می‌دهد که رقابت آینده در صنعت لبنی فقط بر سر طعم و قیمت نیست، بلکه بر سر ردپای زیست‌محیطی هم خواهد بود.

بازار، مصرف و زنگ هشدار استخوان‌ها

حسین چمنی، مشاور رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل صنایع شیر ایران- پگاه، هم‌زمان بر 2 محور تأکید کرد: مسئولیت اجتماعی و بحران سرانه مصرف. فاصله زیاد مصرف سرانه لبنیات در ایران با میانگین‌های جهانی، مانند آمپری است که روی صفحه سلامت جامعه به محدوده قرمز نزدیک می‌شود.

تأکید بر کالاهای حمایتی، شیر مدارس و نقش کالابرگ، نشان می‌دهد که بدون سیاست‌های عمومی حمایتی، بازار به تنهایی قادر به اصلاح الگوی مصرف نیست. این نکته برای همه برندهای لبنی — نه فقط پگاه — حیاتی است: کوچک شدن سفره لبنیات، بازار همه را کوچک می‌کند.

چمنی با انتقاد از وضعیت کنونی حاکم بر سرانه مصرف لبنیات در ایران، اظهار کرد: شیر و فراورده‌های حاصل از آن باید ارزان‌ترین کالا در سبد غذایی مردم باشد… متأسفانه باید بگویم که حتی در خوش‌بینانه‌ترین شرایط، سرانه مصرف شیر و لبنیات برای هر فرد، حدود ۷۰ کیلوگرم است؛ در حالی که این میزان در جهان حدود ۳۰۰ کیلوگرم است.
وی تأثیرات منفی این کم‌مصرفی را جدی دانست و تصریح کرد: شرایط اقتصادی موجب شده مصرف لبنیات در دهک‌های پایین اندک باشد که خود پیامدهایی مانند پیری زودرس، پوکی استخوان، پوسیدگی دندان و موارد مشابه را به همراه دارد.

رسانه؛ آینه یا ذره‌بین؟ نقش شفافیت در برند غذایی

مژگان اثباتی، مدیر روابط عمومی و امور بین‌الملل پگاه، رسانه را نه فقط آینه، بلکه ذره‌بین سلامت عمومی دانست. در این نگاه، شفافیت رسانه‌ای همان نور بالای خط تولید است؛ هرچه روشن‌تر، خطا کمتر و اعتماد بیشتر.

تأکید بر پاسخ‌گویی، گفت‌وگوی دوطرفه با خبرنگاران و پذیرش نقد، اگر در عمل تداوم یابد، می‌تواند به الگویی برای کل صنعت غذا تبدیل شود؛ صنعتی که بیش از بسیاری از بخش‌ها به اعتماد عمومی وابسته است. برای تولیدکنندگان و کارگران این حوزه، شفافیت خبری یعنی کاهش شایعه و ثبات روانی بازار؛ و برای سهامداران، یعنی کاهش ریسک اطلاعاتی.

وی با تأکید بر اینکه رسانه‌ها نقش مهمی در ارتقای شفافیت اقتصادی و افزایش سرمایه اجتماعی دارند، خاطرنشان کرد: روابط عمومی پگاه، رسانه‌ها را شریک راهبردی خود می‌داند و بر این باور است که تعامل سازنده و مستمر با جامعه رسانه‌ای، ضمن تقویت اعتماد عمومی، به ارتقای جایگاه پگاه در صنعت غذایی کشور و تثبیت نقش آن در تأمین امنیت غذایی کمک خواهد کرد.

صنعت لبنیات، یک ارکستر است نه تک‌نواز!

بر اساس ارزیابی تیم اتاق خبر کشاورزپلاس پس از بررسی محتواهای مطرح شده در این نشست خبری، در مجموع می‌توان نشست خبری پگاه را پس از سالها سکوت و عدم برگزاری،  شبیه شنیدن تمرین یک ارکستر بزرگ دانست؛ هر ساز — از فناوری و تولید تا صادرات و مسئولیت اجتماعی — صدای خود را دارد. اما موسیقی زمانی دلنشین می‌شود که حقوق همه نوازندگان رعایت شود: دامدار، کارگر، کارشناس، توزیع‌کننده، سهامدار و مصرف‌کننده.

پیام کلیدی این نشست، اگر از لایه تبلیغاتی آن عبور کنیم، این است: آینده صنعت شیر نه در جنگ قیمتی، بلکه در فناوری، بهره‌وری، شفافیت و سیاست‌های حمایتی هوشمند رقم می‌خورد — مسیری که موفقیت در آن، به سود کل صنعت لبنی کشور خواهد بود، نه فقط یک نام تجاری شناخته شده و مطرح در ایران.