تحلیل ژئوپلیتیک نهادههای کشاورزی؛ لزوم بازنگری در راهبردهای تجاری پساجنگ
بحرانهای ژئوپلیتیک کنونی، مرزهای بازار منطقه و جهان را درنوردیده است
عطاءاله اشرفی اصفهانی، عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی ایران و نایب رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق تهران به دنبال درج تحلیلی از مجید موافق قدیری رئیس انجمن صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان ایران دیدگاه تحلیلی خاص خود را از منظر یکی از اعضای فعال اتاق بازرگانی به ویژه در تامین نهاده های کشاورزی منتشر کرده است.
عطاءاله اشرفی اصفهانی - عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی ایران و نایب رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق تهران
تحولات درگیرانه اخیر در منطقه خاورمیانه و انسداد موقت و پرریسک تنگه هرمز پس از تجاوز نظامی آمریکا رژیم صهیونی به جمهوری اسلامی ایران، پارادایمهای حاکم بر اقتصاد کشاورزی بینالملل را دستخوش تغییری بنیادین کرده است. گزارشهای واصله از بازارهای جهانی و تحلیلهای ارائهشده توسط ریاست انجمن صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان ایران، حکایت از وقوع یک جابجایی استراتژیک در «سبد کشت جهانی» برای سال ۲۰۲۶ میلادی دارد که بیشک پیامدهای مستقیمی بر تراز تجاری و امنیت غذایی تمام کشورها از جمله ایران نیز طی ماههای آتی خواهد داشت.
از منظر اقتصاد خرد، تصمیم کشاورزان آمریکای شمالی برای انتقال ۳۴.۴ میلیون هکتار از اراضی خود به زیر کشت سویا (رشد ۱.۵ میلیون هکتاری نسبت به فصل قبل)، یک واکنش عقلایی به نوسانات شدید بازار انرژی و نهادههای شیمیایی است. با توجه به اینکه کودهای نیتروژنی حدود ۲۰ درصد از قیمت تمامشده غلات را تشکیل میدهند و ۳۵ درصد از اوره جهان از مسیر ترانزیتی خلیج فارس تأمین میشود، افزایش هزینههای لجستیک و انرژی، جذابیت اقتصادی ذرت را به شدت کاهش داده است.
در بازار بورس کالای شیکاگو (CBOT)، شاهد حمایت قیمت انرژی از روغن سویا هستیم، اما آنچه برای ما در اتاق بازرگانی حائز اهمیت است، نرخهای آتی (Futures) نهادهها در نیمه دوم سال ۱۴۰۵ خورشیدی است. پیشبینی شوک قیمتی در ۶ تا ۹ ماه آینده توسط فعالان اقتصادی، یک هشدار جدی برای زنجیره تأمین داخلی است. ما باید در نظر داشته باشیم که محدودیتهای صادراتی وضع شده توسط چین بر اوره و ممنوعیت موقت صادرات توسط روسیه، عرضه جهانی را به شدت منقبض کرده است.
از منظر اقتصاد خرد، تصمیم کشاورزان آمریکای شمالی برای انتقال ۳۴.۴ میلیون هکتار از اراضی خود به زیر کشت سویا (رشد ۱.۵ میلیون هکتاری نسبت به فصل قبل)، یک واکنش عقلایی به نوسانات شدید بازار انرژی و نهادههای شیمیایی است. با توجه به اینکه کودهای نیتروژنی حدود ۲۰ درصد از قیمت تمامشده غلات را تشکیل میدهند و ۳۵ درصد از اوره جهان از مسیر ترانزیتی خلیج فارس تأمین میشود، افزایش هزینههای لجستیک و انرژی، جذابیت اقتصادی ذرت را به شدت کاهش داده است.
در بازار بورس کالای شیکاگو (CBOT)، شاهد حمایت قیمت انرژی از روغن سویا هستیم، اما آنچه برای ما در اتاق بازرگانی حائز اهمیت است، نرخهای آتی (Futures) نهادهها در نیمه دوم سال ۱۴۰۵ خورشیدی است. پیشبینی شوک قیمتی در ۶ تا ۹ ماه آینده توسط فعالان اقتصادی، یک هشدار جدی برای زنجیره تأمین داخلی است. ما باید در نظر داشته باشیم که محدودیتهای صادراتی وضع شده توسط چین بر اوره و ممنوعیت موقت صادرات توسط روسیه، عرضه جهانی را به شدت منقبض کرده است.
در حوزه داخلی، بخش خصوصی و اتاق بازرگانی با چالشهای مضاعفی روبرو هستند. با تکنرخی شدن ارز در محدوده ۱۱۷ هزار تومان برای نهادههای کشاورزی، نقدینگی مورد نیاز برای واردات نسبت به سال گذشته بیش از 4 برابر شده است. در چنین شرایطی، تغییر الگوی کشت جهانی از ذرت به سویا، توازن عرضه کنجاله و غلات را برهم زده و هزینههای جیره نویسی صنایع دام و طیور را با ریسک «عدم قطعیت» روبرو میکند.
راهبرد پیشنهادی ما در پارلمان بخش خصوصی، تمرکز بر 3 محور اساسی است:
راهبرد پیشنهادی ما در پارلمان بخش خصوصی، تمرکز بر 3 محور اساسی است:
۱. تنوعبخشی به مبادی تأمین: با توجه به فشار بر مسیرهای سنتی، فعالسازی کریدورهای جایگزین و استفاده از پتانسیل ۱۶ استان مرزی برای واردات نهاده ضروری است.
۲. مدیریت نقدینگی و تسهیلات: دولت باید مکانیزمهای حمایتی جدیدی را برای جبران شکاف نقدینگی ناشی از نرخ ارز جدید تدوین کند تا زنجیره تولید دچار فروپاشی نشود.
۳. دیپلماسی نهادهها: تعامل استراتژیک با تامینکنندگان عمده مانند روسیه در ایام پایان محدودیتهای صادراتی (پس از ۲۱ آوریل) باید در اولویت برنامههای میانمدت قرار گیرد.
در پایان، باید تأکید کرد که بحرانهای ژئوپلیتیک کنونی، مرزهای بازار را درنوردیده است. تحلیلهای دقیق و دادهمحوری که توسط تشکلهایی تخصصی مانند انجمن صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان ارائه میشود، نقشه راهی است برای عبور از این بُرهه زمانی حساس.
۲. مدیریت نقدینگی و تسهیلات: دولت باید مکانیزمهای حمایتی جدیدی را برای جبران شکاف نقدینگی ناشی از نرخ ارز جدید تدوین کند تا زنجیره تولید دچار فروپاشی نشود.
۳. دیپلماسی نهادهها: تعامل استراتژیک با تامینکنندگان عمده مانند روسیه در ایام پایان محدودیتهای صادراتی (پس از ۲۱ آوریل) باید در اولویت برنامههای میانمدت قرار گیرد.
در پایان، باید تأکید کرد که بحرانهای ژئوپلیتیک کنونی، مرزهای بازار را درنوردیده است. تحلیلهای دقیق و دادهمحوری که توسط تشکلهایی تخصصی مانند انجمن صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان ارائه میشود، نقشه راهی است برای عبور از این بُرهه زمانی حساس.
کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی تهران آمادگی خود را برای همکاری با تمامی ارکان حاکمیتی جهت پایداری زنجیره تأمین نهادهها و تعدیل شوکهای قیمتی چه در ایام کنونی جنگ خاورمیانه و چه پسا-جنگ پیشرو اعلام میدارد.
مطالب مرتبط:
بسته شدن تنگه هرمز الگوی کشت آمریکا را تغییر میدهد- لینک اینجا
رقص ذرت در ضیافت سویا؛ وقتی تنگه هرمز الگوی کشت «کمربند ذرت» را شخم میزند!- لینک اینجا
نقطه عطف این یادداشت، اشاره به نرخ ارز ۱۱۷ هزار تومانی و نیاز ۴ برابری به نقدینگی است. نظام بانکی ما در شرایط فعلی به هیچ وجه کشش تأمین این حجم از سرمایه در گردش را ندارد.
اتاق بازرگانی باید روی «خطوط اعتباری ارزی» پافشاری کند.