آخرین اخبار
سبزیجات در صدر گرانی، گوشت در مسیر ارزانی!
تورم تیرماه ۱۴۰۵؛ وقتی گرانی از مزرعه تا سفره ادامه دارد اما گوشت ارزان میشود
نگاهی تحلیلی به گزارش جدید مرکز آمار از زاویه کشاورزی و صنایع غذایی
گزارش تازه مرکز آمار ایران از تورم ماهانه تیرماه ۱۴۰۵، تصویری متفاوت از بازار مواد غذایی ارائه میدهد؛ تصویری که در آن تقریباً همه حلقههای زنجیره غذا با افزایش قیمت مواجه هستند، اما در میان آنها یک استثنا دیده میشود؛ گوشت قرمز و سفید.
در نگاه نخست شاید کاهش قیمت گوشت، خبر امیدوارکنندهای برای مصرفکنندگان باشد، اما بررسی دقیقتر آمارها نشان میدهد این کاهش الزاماً به معنای بهبود شرایط بازار نیست. در مقابل، رشد قابل توجه قیمت سبزیجات، غلات، قند و شکر و سایر اقلام خوراکی نشان میدهد فشار تورمی همچنان بر سفره خانوارها سنگینی میکند.
سبزیجات؛ صدرنشین تورم ماهانه
براساس گزارش مرکز آمار، گروه سبزیها و حبوبات با رشد ۸.۳ درصدی بیشترین تورم ماهانه را ثبت کرده است؛ رقمی که تقریباً سه برابر تورم عمومی بسیاری از کالاهاست.
این افزایش قیمت را نمیتوان صرفاً به کاهش تولید نسبت داد. بخش عمدهای از این رشد ناشی از افزایش هزینههای تولید، حملونقل، بستهبندی، دستمزد، هزینه تأمین آب و همچنین نوسانات عرضه محصولات فصلی است.
در سالهای اخیر کشاورزان بارها هشدار دادهاند که افزایش هزینه نهادهها باعث شده تولید بسیاری از محصولات سبزی و صیفی با سود بسیار اندکی انجام شود. بنابراین هرگونه کاهش عرضه، خیلی سریع خود را در قیمت بازار نشان میدهد.
نان و غلات؛ هشدار برای امنیت غذایی
یکی از مهمترین اعداد این گزارش، تورم ۵.۹ درصدی گروه نان و غلات است.
این گروه، پایه اصلی امنیت غذایی کشور محسوب میشود. افزایش قیمت در این بخش تنها به معنای گرانتر شدن نان نیست، بلکه هزینه تولید بسیاری از صنایع غذایی مانند ماکارونی، بیسکویت، شیرینی، آرد، خوراک دام و دهها محصول وابسته را نیز افزایش میدهد.
از نگاه بخش کشاورزی، این آمار نشان میدهد سیاستهای مربوط به تولید گندم، خرید تضمینی و مدیریت بازار آرد همچنان نقش تعیینکنندهای در کنترل تورم غذایی دارند.
صنایع غذایی همچنان زیر فشار
بررسی سایر گروهها نیز نشان میدهد فشار هزینه همچنان بر دوش صنایع غذایی قرار دارد.
-
چای، قهوه و کاکائو ۵.۵ درصد
-
قند، شکر و شیرینیها ۴.۳ درصد
-
میوه و خشکبار ۴.۸ درصد
-
لبنیات، پنیر و تخممرغ ۳.۳ درصد
این ارقام نشان میدهد تقریباً تمام کارخانههای صنایع غذایی با افزایش هزینه مواد اولیه روبهرو هستند.
در چنین شرایطی تولیدکننده تنها دو انتخاب دارد؛ یا قیمت محصول را افزایش دهد یا بخشی از سود خود را از دست بدهد. ادامه این وضعیت میتواند سرمایهگذاری در صنایع غذایی را کاهش داده و حتی بر صادرات نیز اثر بگذارد.
چرا گوشت ارزان شد؟
شاید مهمترین بخش گزارش تیرماه، کاهش ۴.۷ درصدی قیمت انواع گوشت قرمز و سفید باشد.
در نگاه اول این عدد مثبت به نظر میرسد اما واقعیت بازار پیچیدهتر از این است.
در اقتصادی که تقریباً همه اقلام غذایی گران میشوند، کاهش قیمت گوشت معمولاً سه علت دارد:
نخست، افزایش عرضه در بازار.
دوم، سیاستهای تنظیم بازار و واردات.
و سوم که از همه نگرانکنندهتر است، افت قدرت خرید خانوارها.
وقتی درآمد مردم متناسب با تورم افزایش پیدا نمیکند، نخستین کالایی که از سبد خرید حذف یا مصرف آن کاهش مییابد، گوشت است. کاهش تقاضا نیز به افت قیمت منجر میشود؛ افت قیمتی که الزاماً به نفع دامدار یا مرغدار نیست.
اگر هزینه تولید همچنان بالا باشد اما قیمت فروش کاهش پیدا کند، تولیدکننده عملاً بخشی از سرمایه خود را از دست میدهد.
فشار همزمان بر تولیدکننده و مصرفکننده
یکی از ویژگیهای اقتصاد ایران در سالهای اخیر این بوده که هم تولیدکننده ناراضی است و هم مصرفکننده.
کشاورز از گرانی نهادهها، کمبود آب، هزینه حملونقل و انرژی گلایه دارد.
دامدار از قیمت خوراک دام، دارو و سرمایه در گردش.
صنایع غذایی از افزایش هزینه بستهبندی، انرژی، مالیات و مواد اولیه.
و در نهایت مصرفکننده نیز از کوچکتر شدن سفره خانوار.
گزارش تیرماه مرکز آمار نشان میدهد این چرخه همچنان ادامه دارد.
امنیت غذایی؛ مسئلهای فراتر از تورم
اگرچه در گزارشهای تورمی معمولاً بیشترین توجه به نرخ تورم کل معطوف میشود، اما برای بخش کشاورزی، تورم مواد غذایی مهمترین شاخص است.
ادامه رشد قیمت اقلام خوراکی میتواند الگوی مصرف خانوارها را تغییر دهد؛ کاهش مصرف گوشت، لبنیات، میوه و سبزیجات در بلندمدت فقط یک مسئله اقتصادی نیست، بلکه به موضوع سلامت عمومی و امنیت غذایی کشور تبدیل میشود.
در چنین شرایطی، سیاستگذاری باید از تمرکز صرف بر کنترل قیمتها فاصله بگیرد و به سمت کاهش هزینههای تولید حرکت کند؛ از تأمین بهموقع نهادهها و سرمایه در گردش گرفته تا مدیریت هزینه انرژی، حملونقل و زنجیره توزیع.
جمعبندی
گزارش تورم تیرماه ۱۴۰۵ یک پیام روشن برای سیاستگذاران دارد؛ تورم مواد غذایی همچنان موتور اصلی فشار بر معیشت خانوارهاست.
صدرنشینی سبزیجات و حبوبات، افزایش قیمت نان و غلات و رشد هزینه اغلب گروههای غذایی نشان میدهد فشار هزینه در زنجیره کشاورزی و صنایع غذایی ادامه دارد. در مقابل، کاهش قیمت گوشت را نباید صرفاً یک خبر مثبت تلقی کرد؛ زیرا این کاهش، اگر ناشی از افت قدرت خرید باشد، هشداری برای آینده تولید دام و طیور کشور خواهد بود.
در نهایت، امنیت غذایی تنها با کنترل قیمت در بازار مصرف تأمین نمیشود؛ زمانی میتوان از ثبات بازار سخن گفت که تولیدکننده با سود منطقی تولید کند و مصرفکننده نیز توان خرید یک سبد غذایی کامل و سالم را داشته باشد. این دو هدف، تنها با کاهش هزینههای تولید، ثبات در سیاستگذاری و تقویت زنجیره تأمین از مزرعه تا سفره محقق خواهد شد.
دیدگاه تان را بنویسید