ناترازی انرژی، هزینه تولید را افزایش داده و رقابت‌پذیری صنعت را تضعیف کرده است

پرونده ویژه | ناترازی انرژی در صنایع غذایی

کشاورزپلاس – محدودیت در تأمین برق و گاز در ماه‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین چالش‌های بخش تولید کشور تبدیل شده است. قطعی‌های برنامه‌ریزی‌شده برق و محدودیت‌های انرژی، فعالیت بسیاری از واحدهای صنعتی را با اختلال مواجه کرده و به گفته فعالان اقتصادی، پیامدهایی همچون کاهش تولید، افزایش هزینه‌های تمام‌شده، افت بهره‌وری و کاهش توان رقابت در بازارهای داخلی و صادراتی را به همراه داشته است. صنایع غذایی نیز به دلیل ماهیت تولید و وابستگی به فعالیت مستمر خطوط تولید، از جمله بخش‌هایی هستند که بیشترین آسیب را از ناترازی انرژی متحمل شده‌اند.
در ادامه پرونده ویژه «نقش ناترازی انرژی در صنایع غذایی»، سید یوسف قاضی‌عسگر، رئیس هیأت‌مدیره انجمن صنایع بیسکویت، شیرینی و شکلات ایران، در گفت‌وگو با کشاورزپلاس از آثار مستقیم بحران انرژی بر تولید، صادرات، هزینه‌های تمام‌شده و آینده این صنعت سخن گفت.
تعطیلی کارخانه‌ها و افت بهره‌وری
قاضی‌عسگر با اشاره به شرایط فعلی واحدهای تولیدی اظهار کرد: «ناترازی انرژی امروز به یکی از مشکلات جدی صنعت تبدیل شده و صنعت بیسکویت، شیرینی و شکلات نیز از این مسئله آسیب دیده است. در حال حاضر بسیاری از کارخانه‌ها به دلیل محدودیت‌های برق، هفته‌ای دو روز به‌طور کامل تعطیل هستند و برخی دیگر نیز هر روز سه تا چهار ساعت با قطعی برق مواجه می‌شوند.»
وی افزود: «این وضعیت موجب کاهش راندمان تولید، افت بهره‌وری خطوط تولید و افزایش هزینه‌های عملیاتی واحدهای صنعتی شده است؛ هزینه‌هایی که در نهایت بر قیمت تمام‌شده محصولات اثر می‌گذارد.»
افزایش هزینه تولید و کاهش توان رقابت
رئیس هیأت‌مدیره انجمن صنایع بیسکویت، شیرینی و شکلات ایران با بیان اینکه آثار ناترازی انرژی تنها متوجه تولیدکنندگان نیست، گفت: «افزایش بهای تمام‌شده محصولات یا به قیمت مصرف‌کننده منتقل می‌شود یا قدرت رقابت تولیدکنندگان ایرانی را در بازارهای صادراتی کاهش می‌دهد.»
وی ادامه داد: «کاهش توان رقابت در بازارهای خارجی به معنای کاهش صادرات است و این روند در کنار افت فروش داخلی، آثار زنجیره‌ای بر اشتغال، سرمایه‌گذاری و توسعه صنعت خواهد داشت.»
قاضی‌عسگر تأکید کرد: «وقتی خطوط تولید به دلیل قطعی برق متوقف می‌شوند، هزینه‌های ثابت کارخانه همچنان پابرجاست، اما میزان تولید کاهش می‌یابد و این مسئله مستقیماً قیمت تمام‌شده محصولات را افزایش می‌دهد.»
اصلاح سیاست‌های انرژی؛ راهکاری برای مدیریت ناترازی
رئیس هیأت‌مدیره انجمن صنایع بیسکویت، شیرینی و شکلات ایران، اصلاح سیاست‌های انرژی را یکی از راهکارهای عبور از وضعیت موجود دانست و اظهار کرد: «به اعتقاد من، واقعی‌سازی تدریجی قیمت حامل‌های انرژی می‌تواند به مدیریت بهتر مصرف در بخش‌های مختلف کمک کند. همان‌طور که در سال‌های گذشته قیمت بسیاری از مواد اولیه آزاد شد و یارانه آن‌ها حذف شد، در حوزه انرژی نیز باید به سمت قیمت‌های واقعی حرکت کنیم.»
وی افزود: «واقعی شدن قیمت انرژی موجب می‌شود مصرف در بخش‌های خانگی و صنعتی منطقی‌تر شود و منابع کشور نیز به شکل کارآمدتری مورد استفاده قرار گیرد.»
توسعه نیروگاه‌های خورشیدی؛ مکمل مدیریت مصرف
قاضی‌عسگر در ادامه، توسعه ظرفیت تولید برق از طریق انرژی‌های تجدیدپذیر را مکمل اصلاح الگوی مصرف دانست و گفت: «در سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری‌هایی در حوزه نیروگاه‌های خورشیدی آغاز شده و ظرفیت‌های جدیدی نیز در حال اضافه شدن است، اما عبور از بحران ناترازی انرژی نیازمند همکاری نزدیک‌تر دولت و بخش خصوصی است.»
وی تصریح کرد: «اگر مدیریت مصرف انرژی هم‌زمان با توسعه نیروگاه‌های خورشیدی و افزایش ظرفیت تولید برق دنبال شود، می‌توان امیدوار بود که ناترازی انرژی به‌تدریج کاهش یافته و صنایع با ثبات بیشتری به فعالیت خود ادامه دهند.»
تحلیل کشاورزپلاس
اظهارات رئیس هیأت‌مدیره انجمن صنایع بیسکویت، شیرینی و شکلات ایران نشان می‌دهد ناترازی انرژی دیگر صرفاً یک چالش در حوزه تأمین برق نیست، بلکه به مسئله‌ای اقتصادی تبدیل شده که بر تمام زنجیره تولید صنایع غذایی اثر می‌گذارد. کاهش بهره‌وری، افزایش هزینه‌های تولید، افت رقابت‌پذیری صادرات، کاهش فروش و تهدید اشتغال، حلقه‌های به‌هم‌پیوسته این بحران هستند که در نهایت می‌توانند بر قیمت محصولات غذایی و حتی امنیت غذایی کشور نیز اثرگذار باشند.
در عین حال، پیشنهاد واقعی‌سازی قیمت حامل‌های انرژی که از سوی این فعال صنعت مطرح شده، یکی از دیدگاه‌های موجود برای مدیریت مصرف و کاهش ناترازی است. با این حال، اجرای چنین سیاستی نیازمند بررسی دقیق آثار اقتصادی و اجتماعی، طراحی سازوکارهای حمایتی برای اقشار آس

یب‌پذیر و حفظ توان رقابتی صنایع خواهد بود.
هم‌زمان، توسعه نیروگاه‌های خورشیدی و سایر انرژی‌های تجدیدپذیر، در کنار اصلاح الگوی مصرف، می‌تواند بخشی از راهکار بلندمدت برای کاهش ناترازی انرژی باشد؛ راهکاری که تحقق آن مستلزم سرمایه‌گذاری، ثبات در سیاست‌گذاری و همکاری مؤثر میان دولت و بخش خصوصی است.