احیای صنعت پشم بریتانیا؛ از مزرعه‌های کمبریج تا کت‌واشِ مُد روز

تلویزیون اینترنتی کشاورزپلاس:

در قلب تپه‌های سرسبز منطقه دریاچه‌ها (Lake District)، جایی که گله‌های گوسفند نژاد «چویوت» به آرامی مشغول چَرا هستند، انقلابی آرام در جریان است. پشم این گوسفندان، که سال‌ها به عنوان محصولی فرعی و کم‌ارزش از صنعت گوشت تلقی می‌شد، اکنون تبدیل به ماده خام اصلی برای برخی از خلاق‌ترین طراحان مُد بریتانیا شده است. این تحول، مدیون ابتکار «احیای پشم بریتانیایی (The Great British Wool Revival)» است؛ کمپینی که با هدف احیای این الیاف اصیل و تقویت زنجیره تأمین محلی، پیوندی مستقیم بین کشاورزان و خانه‌های مُد ایجاد کرده است.

این پروژه که توسط «فشن راندتیبل (Fashion Roundtable)»، یک اندیشکده پیشرو در صنعت مُد، رهبری می‌شود و با بودجه کمپانی بزرگ خرده‌فروشی مُد «یوکس نِت-ا-پورتر (YOOX Net-a-Porter)» حمایت می‌گردد، موفق شده است در کمتر از یک سال، توجه بیش از ۲۰۰ برند و کسب‌وکار را به خود جلب کند. هسته مرکزی این طرح، یک نقشه تعاملی آنلاین است که تمام حلقه‌های زنجیره تأمین پشم – از دامداران و درجه‌بندها گرفته تا کارخانه‌های ریسندگی و طراحان – را به طور شفاف به یکدیگر متصل می‌سازد.

تامارا سینچیک (Tamara Cincik)، بنیانگذار و مدیرعامل این طرح،  تأکید کرد: «هدف ما این است که پشم بریتانیایی، رنگ‌های طبیعی و بهترین شیوه‌های تولید را در دسترس صنعت مُد داخلی قرار دهیم. این احیا، شکاف‌های سیستمی را با حمایت از تولید محلی، کشاورزی احیاکننده و زنجیره‌های تأمین کاملاً قابل ردیابی پر می‌کند.» او با اشاره به استقبال بی‌سابقه از این طرح افزود: «شال «دافریز هاوس کلیپ» که از پشم مزرعه‌های محلی تولید شد، در کمتر از ۴۸ ساعت به طور کامل به فروش رسید. این نشان می‌دهد مصرف‌کننده امروزی نه تنها به زیبایی، بلکه به داستان پشت محصول و تأثیر زیستمحیطی آن نیز اهمیت می‌دهد.»

 جان اتکینسون و همسرش ماریا بنجامین  از نخستین حامیان احیای پشم بریتانیایی

در خط مقدم این جنبش، کشاورزانی مانند جان اتکینسون و همسرش ماریا بنجامین قرار دارند. این زوج که در منطقه دریاچه‌ها به پرورش حدود ۳۵۰ رأس گوسفند نژادهای مقاوم بومی مانند «چویوت» مشغول هستند، از نخستین حامیان این طرح بوده‌اند. ماریا، که خود شرکت «تویید منطقه دریاچه‌ها (Lake District Tweed)» و نیز «کتابخانه پشم (The Wool Library)» را راه‌اندازی کرده است، با اشتیاق می‌گوید: «ما سال‌ها برای پشم ارزش قائل بودیم، اما بازار مناسبی وجود نداشت. امروز، طراحان مستقیماً به سراغ ما می‌آیند و به دنبال پشم باکیفیت و دارای تاریخچه مشخص هستند.»

او که همکاری نزدیکی با زوئی فلچر، یک طراح پارچه دارای دکترا در ویژگی‌های پشم نژادهای بریتانیایی، دارد، توضیح می‌دهد: «پشم فقط یک کالا نیست؛ یک فلسفه است. ما بر اساس اصول کشاورزی احیاکننده کار می‌کنیم؛ مدیریت چرا برای افزایش تنوع زیستی، بهبود سلامت خاک و رفاه حیوانات. این‌ها ارزش‌هایی است که نسل جدید مصرف‌کنندگان و طراحان به دنبال آن هستند.»

کارشناسان، خیزش کنونی پشم را پاسخی طبیعی به بحران‌های محیط زیستی و تغییر ذائقه مصرف‌کنندگان می‌دانند. دکتر زوئی فلچر در این باره می‌گوید: «وسوسه الیاف مصنوعی ارزان در حال محو شدن است. مردم به تدریج از تأثیرات مخرب این الیاف بر محیط‌زیست و حتی سلامت خود آگاه می‌شوند. پشم یک الیاف شگفت‌انگیز است: قابل تجزیه، تنفس‌پذیر، بادوام و به طور طبیعی عایق.» این آگاهی، به همراه تمایل فزاینده به «کاهش سرعت» در مد و حمایت از تولیدات محلی، بستر مناسبی برای بازگشت قدرتمند پشم فراهم کرده است.

طرح احیای پشم بریتانیایی همچنین بر عدالت اقتصادی برای دامداران تأکید دارد. برای دهه‌ها، پشم به عنوان محصولی جانبی با سود ناچیز، اغلب به قیمتی ناعادلانه به فروش می‌رسید. این طرح با ایجاد یک بازار شفاف و مستقیم، اطمینان حاصل می‌کند که دامداران برای تلاش و محصول باکیفیت خود، قیمت منصفانه‌ای دریافت کنند. این امر نه تنها به حفظ شیوه‌های کشاورزی پایدار کمک می‌کند، بلکه آینده نسل بعدی دامداران را نیز تضمین می‌نماید.

نتیجه این همکاری‌ها، ظهور محصولاتی است که داستان زمین و مردمش را روایت می‌کنند: از پوشاک بافت‌دست طراحان مستقل گرفته تا مجموعه‌های محدود برندهای معتبر بین‌المللی که اکنون از پشم با قابلیت ردیابی کامل استفاده می‌کنند. این جنبش تنها به منطقه دریاچه‌ها محدود نمی‌شود؛ از تپه‌های اسکاتلند تا مراتع کشور ولز، دامداران و صنعتگران در حال بافتن شبکه‌ای محکم برای آینده‌ای پایدارتر برای صنعت مد بریتانیا هستند.

به نظر می‌رسد «احیای پشم بریتانیایی» تنها یک پروژه تجاری نیست، بلکه نشان‌دهنده یک تغییر فرهنگی گسترده‌تر است؛ حرکتی به سمت احترام به مواد خام، شفافیت در تولید، پشتیبانی از جوامع محلی و در نهایت، انتخاب‌های آگاهانه‌تر. همان‌گونه که ماریا بنجامین با قناعت می‌گوید: «پشم همواره یک الیاف خارق‌العاده بوده است. حالا زمان آن فرا رسیده که جهان دوباره این را به خاطر بسپارد.» آینده صنعت مد، احتمالاً بیش از هر زمان دیگری، به بافت طبیعی و گرم پشم وابسته خواهد بود.